Ο πόνος στη σεξουαλική επαφή είναι κάτι που πολλές γυναίκες νιώθουν κάποια στιγμή, αλλά συχνά διστάζουν να το πουν. Τις περισσότερες φορές η αιτία είναι απλή και αντιμετωπίζεται· συνήθως ξηρότητα, μια μόλυνση ή σφίξιμο των μυών της περιοχής. Ένα όμως αξίζει να το θυμάστε: ο πόνος στην επαφή δεν είναι κάτι που πρέπει να αντέχετε, ούτε φυσιολογικό επειδή μεγαλώνετε. Αν είναι επίμονος ή επαναλαμβάνεται, καλό είναι να σας δει γυναικολόγος, γιατί η σωστή λύση εξαρτάται από το να βρεθεί η αιτία.
Ο ιατρικός όρος γι’ αυτόν τον πόνο είναι δυσπαρευνία. Δεν είναι σπάνιος: υπολογίζεται ότι τον νιώθει περίπου 1 στις 10 έως 1 στις 5 γυναίκες. Η καλή είδηση είναι ότι, μόλις βρεθεί η αιτία, στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται.
Η σωστή αντιμετώπιση ξεκινά από τη διάγνωση.
Περιεχόμενα
Πόνος στην είσοδο και βαθύς πόνος: δύο διαφορετικές εικόνες
Το πού και το πότε πονάτε βοηθάει πολύ τον γιατρό να καταλάβει την αιτία, γι’ αυτό αξίζει να προσέξετε τι ακριβώς νιώθετε. Ο πόνος στην είσοδο γίνεται αισθητός μόλις ξεκινά η επαφή, στο άνοιγμα του κόλπου, μερικές φορές ακόμα και όταν βάζετε ένα ταμπόν. Ο βαθύς πόνος, αντίθετα, τον νιώθετε πιο μέσα, με τη βαθιά διείσδυση, συχνά χαμηλά στην κοιλιά, και μπορεί να είναι πιο έντονος σε κάποιες στάσεις.
Υπάρχει και μια άλλη διάκριση: κάποιες γυναίκες πονούν από την πρώτη τους κιόλας επαφή, ενώ σε άλλες ο πόνος εμφανίζεται αργότερα, ενώ πριν δεν είχαν πρόβλημα. Μερικές, τέλος, νιώθουν πόνο, τσούξιμο ή κάψιμο που μένει και μετά την επαφή, καμιά φορά για ώρες. Όλα αυτά είναι χρήσιμες πληροφορίες για τη διάγνωση.
Οι πιο συχνές αιτίες
Οι αιτίες είναι πολλές και συχνά συνυπάρχουν. Γενικά, ακολουθούν το πού πονάτε. Όταν ο πόνος είναι στην είσοδο, η πιο συχνή εξήγηση είναι η ξηρότητα και η λίγη λίπανση, ιδίως όταν έχουν πέσει τα οιστρογόνα. Στην ίδια ομάδα ανήκουν το σφίξιμο των μυών του κόλπου (κολεόσπασμος), οι μολύνσεις όπως οι μυκητιάσεις και οι κολπίτιδες, καθώς και σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Πόνο στην είσοδο μπορεί επίσης να προκαλέσουν ερεθισμοί και παθήσεις του δέρματος στην περιοχή, η αιδοιοδυνία, αλλά και παλιοί τραυματισμοί, όπως ένα σκίσιμο ή μια τομή στον τοκετό, ή αν ξεκινήσετε επαφές πολύ νωρίς μετά από τοκετό ή επέμβαση.
Ο βαθύς πόνος έχει συνήθως να κάνει με τα όργανα πιο μέσα, στην πύελο. Οι πιο συχνές αιτίες εδώ είναι η ενδομητρίωση και η αδενομύωση. Ρόλο μπορεί να παίζουν επίσης τα ινομυώματα, μια φλεγμονή στην πύελο, η πτώση της μήτρας, κύστεις στις ωοθήκες, ακόμα και παθήσεις της κύστης ή του εντέρου. Τέλος, ουλές από παλιότερο χειρουργείο στην περιοχή μπορούν κι αυτές να προκαλέσουν βαθύ πόνο.
Ο ρόλος της ψυχολογίας
Ο πόνος δεν είναι πάντα μόνο σωματικός. Το άγχος, ο φόβος μήπως πονέσετε, η ένταση, δυσκολίες στη σχέση ή δύσκολες εμπειρίες στο παρελθόν μπορούν να ξεκινήσουν και να συντηρήσουν έναν κύκλο πόνου. Πολλές φορές μάλιστα το σώμα και η ψυχολογία επηρεάζουν το ένα το άλλο: ένας πρώτος πόνος φέρνει φόβο και σφίξιμο, που με τη σειρά τους κάνουν τον πόνο χειρότερο. Γι’ αυτό η καλύτερη λύση δουλεύει και με τις δύο πλευρές, χωρίς ενοχές.
Πότε ο πόνος θέλει περισσότερη προσοχή
Συνήθως ο πόνος στην επαφή αντιμετωπίζεται, υπάρχουν όμως φορές που δεν πρέπει να τον αφήνετε. Χρειάζεται να δείτε γιατρό όταν ο πόνος επιμένει ή επαναλαμβάνεται, όταν επηρεάζει τη ζωή ή τη σχέση σας, ή όταν έρχεται μαζί με ασυνήθιστες εκκρίσεις, δυσάρεστη μυρωδιά, φαγούρα ή τσούξιμο στην ούρηση. Χρειάζεται ακόμα μεγαλύτερη προσοχή αν υπάρχει πυρετός ή έντονη αιμορραγία. Και κάτι σημαντικό: οποιαδήποτε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση θέλει πάντα άμεσα γιατρό.
Στην εμμηνόπαυση και μετά τον τοκετό
Δύο περίοδοι της ζωής συνδέονται ιδιαίτερα με τον πόνο στην επαφή. Στην εμμηνόπαυση, καθώς πέφτουν τα οιστρογόνα, το τοίχωμα του κόλπου γίνεται πιο λεπτό, πιο ξηρό και λιγότερο ελαστικό, και η επαφή πονάει. Κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβεί και στον θηλασμό, που τα οιστρογόνα είναι φυσιολογικά χαμηλά, αλλά και μετά τον τοκετό, καθώς επουλώνονται οι ιστοί ή μια τομή. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για φυσιολογικές αλλαγές που όμως αντιμετωπίζονται, και δεν χρειάζεται να τις περνάτε σιωπηλά.
Ποιος έλεγχος γίνεται
Ο έλεγχος γίνεται ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τη γενικότερη εικόνα. Ξεκινά με μερικές ερωτήσεις (ο γιατρός θα σας ρωτήσει πού και πώς πονάτε) και συνεχίζει με τη γυναικολογική εξέταση, που πολλές φορές δείχνει από μόνη της την περιοχή και την αιτία του πόνου. Όπου χρειάζεται, παίρνει καλλιέργειες ή δείγματα για να δει αν υπάρχει μόλυνση, ενώ ο υπέρηχος βοηθά να ελεγχθούν η μήτρα και οι ωοθήκες, ειδικά όταν ο πόνος είναι βαθύς. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να ζητηθεί και κάτι πιο εξειδικευμένο. Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις σε κάθε γυναίκα. Μαζί όμως βοηθούν τον γιατρό να βρει με σιγουριά την αιτία.
Πώς αντιμετωπίζεται
Δεν υπάρχει μία λύση για όλες, ακριβώς επειδή οι αιτίες διαφέρουν. Η σωστή θεραπεία είναι αυτή που χτυπά τη δική σας αιτία. Αν φταίει η ξηρότητα, βοηθούν τα λιπαντικά με βάση το νερό για την ώρα της επαφής και τα ενυδατικά του κόλπου για τακτική χρήση· αν υπάρχει ξηρότητα από την εμμηνόπαυση, ο γιατρός μπορεί να δώσει τοπικά οιστρογόνα σε χαμηλή δόση. Αν πίσω από τον πόνο υπάρχει μόλυνση, θεραπεύεται εκείνη. Στο σφίξιμο των μυών (κολεόσπασμο) βοηθά πολύ η φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους, συχνά μαζί με ειδικούς διαστολείς. Όταν φταίει μια πάθηση όπως η ενδομητρίωση ή τα ινομυώματα, αντιμετωπίζεται εκείνη. Και όταν υπάρχει έντονο ψυχολογικό κομμάτι, βοηθούν η ψυχολογική υποστήριξη και η ανοιχτή κουβέντα με τον σύντροφο.
Όσο για το laser του κόλπου, μπορεί να συζητηθεί μόνο για τον πόνο που οφείλεται σε ξηρότητα ή στην εμμηνόπαυση, όχι για αιτίες όπως η ενδομητρίωση, οι μολύνσεις ή το σφίξιμο των μυών. Είναι μια επιλογή χωρίς ορμόνες, δεν είναι όμως η πρώτη λύση και τα επιστημονικά στοιχεία γι’ αυτό είναι ακόμα λίγα. Σε κάθε περίπτωση, πρώτα πρέπει να μπει σωστή διάγνωση, ώστε να μην κρυφτεί κάποια άλλη αιτία που θέλει διαφορετική αντιμετώπιση.
Πότε να δείτε ειδικό
Αν ο πόνος επιμένει ή επαναλαμβάνεται, μην τον αγνοήσετε, αλλά ούτε να αγχώνεστε υπερβολικά. Τις περισσότερες φορές η αιτία θα είναι απλή και θα λυθεί. Ακόμα όμως κι ένα επίμονο ενόχλημα αξίζει μια εκτίμηση, γιατί αν από κάτω κρύβεται κάτι που θέλει θεραπεία, το να το βρείτε νωρίς αλλάζει πολλά. Μια επίσκεψη στον γυναικολόγο, με εχεμύθεια και χωρίς ντροπή, μπορεί είτε να σας καθησυχάσει είτε να σας δώσει έγκαιρα τις απαντήσεις και τη λύση που θέλετε.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί πονάω στην είσοδο του κόλπου;
Ο πόνος στην είσοδο οφείλεται πιο συχνά σε ξηρότητα ή λίγη λίπανση, σε σφίξιμο των μυών (κολεόσπασμο), σε μολύνσεις όπως μυκητιάσεις και κολπίτιδες, σε ερεθισμό ή σε παλιό τραυματισμό, π.χ. από τον τοκετό. Επειδή οι αιτίες διαφέρουν, η σωστή διάγνωση δείχνει και τη λύση.
Τι σημαίνει βαθύς πόνος χαμηλά στην κοιλιά κατά ή μετά την επαφή;
Ο βαθύς πόνος τον νιώθετε πιο μέσα, με τη βαθιά διείσδυση, και μπορεί να μένει και μετά την επαφή. Συνδέεται με καταστάσεις όπως η ενδομητρίωση, τα ινομυώματα, μια φλεγμονή στην πύελο, η πτώση της μήτρας, κύστεις στις ωοθήκες ή παθήσεις της κύστης και του εντέρου, και γι’ αυτό θέλει έλεγχο από γυναικολόγο.
Ο πόνος και το τσούξιμο στην επαφή σημαίνουν μυκητίαση;
Συχνά ναι. Το τσούξιμο και το κάψιμο στην επαφή είναι τυπικά σημάδια μυκητίασης ή κολπίτιδας, ειδικά μαζί με φαγούρα, ασυνήθιστες εκκρίσεις ή δυσάρεστη μυρωδιά. Δεν είναι όμως η μόνη αιτία, καθώς μπορεί να φταίει και η ξηρότητα ή ο ερεθισμός. Η εξέταση ξεχωρίζει την αιτία.
Ο πόνος στην επαφή μπορεί να είναι ψυχολογικός;
Ναι, δεν είναι πάντα μόνο σωματικός. Το άγχος, ο φόβος μήπως πονέσετε, δυσκολίες στη σχέση ή δύσκολες εμπειρίες στο παρελθόν μπορούν να τον συντηρήσουν. Στην πράξη, το σωματικό και το ψυχολογικό κομμάτι πάνε συχνά μαζί και αντιμετωπίζονται καλύτερα μαζί.
Τι είναι ο κολεόσπασμος;
Είναι το ακούσιο σφίξιμο των μυών γύρω από την είσοδο του κόλπου όταν πάει να γίνει διείσδυση, κάτι που κάνει την επαφή, ή ακόμα και ένα ταμπόν, να πονάει ή να μη γίνεται. Σχετίζεται συχνά με τον φόβο του πόνου και αντιμετωπίζεται, συνήθως με φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους, ειδικούς διαστολείς και ψυχολογική υποστήριξη.
Είναι φυσιολογικός ο πόνος στην επαφή στην εμμηνόπαυση;
Είναι συχνός, αλλά δεν είναι κάτι που πρέπει να αντέχετε. Στην εμμηνόπαυση, καθώς πέφτουν τα οιστρογόνα, το τοίχωμα του κόλπου γίνεται πιο λεπτό και ξηρό και πονάει. Υπάρχουν καλές λύσεις, από ενυδατικά και λιπαντικά μέχρι τοπικά οιστρογόνα, που ο γυναικολόγος προσαρμόζει σε εσάς.
Πονάει η επαφή μετά τον τοκετό, είναι φυσιολογικό;
Είναι αρκετά συχνό τους πρώτους μήνες, καθώς επουλώνονται οι ιστοί ή μια τομή, αλλά και επειδή τα οιστρογόνα είναι χαμηλά στον θηλασμό. Συνήθως περνάει. Αν όμως ο πόνος επιμένει ή είναι έντονος, πείτε το στον γυναικολόγο σας.
Μπορεί η ξηρότητα να προκαλέσει πόνο στην επαφή;
Ναι, η ξηρότητα και η λίγη λίπανση είναι από τις πιο συχνές αιτίες, ειδικά στην εμμηνόπαυση, στον θηλασμό ή με κάποια φάρμακα. Εδώ βοηθούν πολύ τα λιπαντικά και τα ενυδατικά του κόλπου, και όπου χρειάζεται προστίθενται τοπικά οιστρογόνα.
Ο πυελικός πόνος που μένει μετά την επαφή τι σημαίνει;
Ο πόνος που μένει πιο μέσα, στην πύελο, μετά την επαφή παραπέμπει συχνά σε βαθύτερες αιτίες, όπως η ενδομητρίωση ή παθήσεις των οργάνων της πυέλου, και θέλει έλεγχο. Δεν σημαίνει οπωσδήποτε κάτι σοβαρό, είναι όμως λόγος να δείτε γυναικολόγο.
Βοηθούν τα λιπαντικά;
Όταν φταίει η ξηρότητα, τα λιπαντικά με βάση το νερό, λίγο πριν την επαφή, μειώνουν την τριβή και τον πόνο. Για πιο σταθερή ανακούφιση βοηθούν και τα ενυδατικά του κόλπου, που τα βάζετε τακτικά. Αν όμως ο πόνος συνεχίζεται παρόλο που τα χρησιμοποιείτε, χρειάζεται να βρεθεί η αιτία.
Βοηθάει το laser του κόλπου για τον πόνο στην επαφή;
Μπορεί να συζητηθεί μόνο για τον πόνο που οφείλεται σε ξηρότητα ή στην εμμηνόπαυση, όχι για αιτίες όπως η ενδομητρίωση, οι μολύνσεις ή το σφίξιμο των μυών. Δεν είναι η πρώτη λύση και τα στοιχεία γι’ αυτό είναι ακόμα λίγα, γι’ αυτό προηγείται πάντα η σωστή διάγνωση.
Ο πόνος στην επαφή αφορά μόνο τις γυναίκες;
Είναι σαφώς πιο συχνός στις γυναίκες, ειδικά μετά την εμμηνόπαυση, μπορεί όμως να συμβεί και σε άντρες. Σε κάθε περίπτωση, ο στόχος είναι ο ίδιος: να βρεθεί η αιτία και να λυθεί, ώστε η επαφή να μην πονάει.
Πότε πρέπει να δω γυναικολόγο;
Ουσιαστικά όταν ο πόνος επιμένει ή επαναλαμβάνεται, ή όταν επηρεάζει τη ζωή και τη σχέση σας. Άμεσα χρειάζεται όταν υπάρχουν ασυνήθιστες εκκρίσεις, δυσάρεστη μυρωδιά ή πυρετός, και πάντα σε περίπτωση αιμορραγίας μετά την εμμηνόπαυση.
Πού να απευθυνθείτε
Αν πονάτε στη σεξουαλική επαφή, μπορείτε να απευθυνθείτε στη Forever Laser Clinic στη Νέα Ερυθραία. Ο Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος Δρ. Κωνσταντίνος Μυρίλλας αναλαμβάνει τον έλεγχο και την αντιμετώπιση της δυσπαρευνίας και σχετικών γυναικολογικών θεμάτων, με εχεμύθεια και σύγχρονες μεθόδους.
Διεύθυνση: Ηρώων Πολυτεχνείου 2-4 (3ος όροφος), Νέα Ερυθραία (Δ. Κηφισιάς), Τ.Κ. 146 71
Τηλέφωνα: 210 6201113, 210 6201123
Email: foreverskinlaser@gmail.com
Πηγές
- Mayo Clinic – Painful intercourse (dyspareunia): Symptoms & causes
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/painful-intercourse/symptoms-causes/syc-20375967 - Cleveland Clinic – Dyspareunia (Painful Intercourse): Causes & Treatment
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12325-dyspareunia-painful-intercourse - Cleveland Clinic – Vaginismus: Causes, Symptoms, Diagnosis & Treatment
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15723-vaginismus - American Family Physician (AAFP) – Dyspareunia in Women
https://www.aafp.org/afp/2021/0515/p597 - Sexual Medicine Society of North America (SMSNA) – Painful Intercourse (Dyspareunia)
https://www.smsna.org/patients/conditions/painful-intercourse-dyspareunia
Το κείμενο αυτό είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση. Αν πονάτε στη σεξουαλική επαφή, απευθυνθείτε σε γυναικολόγο για διάγνωση και αντιμετώπιση προσαρμοσμένη σε εσάς.
